بسته بندی
چیست؟

Flexible packaging

همه بسته بندی های نرم و قابل انعطاف مربوط به گروه بسته بندی های انعطاف پذیر هستند. فیلم های شرینک، فیلم های کشسان، بسته بندی صدفی، کیسه های قابل انعطاف، نوارهای آب بندی، چسب و باند زخم، برچسب ها و درپوش ها مثال هایی از بسته بندی های انعطاف پذیر هستند که می تواند از جنس پلاستیک، مقوا، کاغذ، فویل، مقوای روکش شده و یا ترکیب این مواد باشند.

طی سال های اخیر، بسته بندی های انعطاف پذیری مانند کیسه های پلاستیک، همچون طوفانی بازار جهانی صنعت بسته بندی را زیر و رو کردند. بسته بندی های انعطاف پذیر به دلیل قیمت پایین تر و تأثیر کمتر بر محیط زیست به سرعت بازار بسته بندی های سخت را از آن خود کردند.

بسته بندی قهوه، گوشت، ماهی، مرغ، نوشیدنی ها، پودرها و مایعات صنعتی و صنایع الکترونیکی تنها گوشه ای از صدها کاربرد بسته بندی های انعطاف پذیر هستند. امروزه بسته بندی های انعطاف پذیر تقریباً در هر سوپر مارکتی در سرتاسر جهان پیدا می شوند.

مزایای بسته بندی های انعطاف پذیر

  • سازگاری با محیط زیست: بسته بندی های انعطاف پذیر فضای کمتری را در محل دفن زباله اشغال می کند و کمترین اثر کربنی (carbon footprint) را در میان انواع تجهیزات بسته بندی دارد.
  • طرز استفاده آسان: بسته بندی های انعطاف پذیر دشواری های باز کردن بسته بندی های پرس شده و حرارت دیده را کاهش داده و در واقع آسان بازشو (easy open) هستند.
  • هزینه کمتر: بیشتر بسته بندی های انعطاف پذیر ارزان تر از انواع بسته بندی های سخت هستند.
  • ویژگی های برندسازی و زیبایی شناسی: انواع تصاویر گرافیکی چشم نواز کاملا قابل چاپ بر روی بسته بندی های انعطاف پذیر هستند.
  • استفاده از مواد اولیه کمتر نسبت به بسته بندی های سخت

معایب بسته بندی های انعطاف پذیر

  • ممکن است بر طعم غذا یا نوشیدنی تأثیر بگذارد.
  • مقاومت کمی در برابر حرارت شدید دارد.
  • هنوز زیرساخت های لازم برای بازیافت آن ها فراهم نشده و ممکن است هزاران سال در محل دفن زباله باقی بمانند.

«یک بسته بندی یا ظرف از مواد انعطاف پذیر یا قابل خم شدن، تشکیل شده است که وقتی خم یا بسته می شوند شکل شان به راحتی تغییر کند. ساختار آنها ممکن است از کاغذ، ورقه های پلاستیک، فویل یا ترکیبی از اینها بوده و شامل رول ها، کیسه ها، کیف، برچسب/لفاف، درپوش، شرینک و ورق های کشسان است .»

اهمیت این موضوع در این است که اینها حوزه های درآمدزا برای مشتریان چاپ و طراحی هستند. بازار در حال رشد است، و این جذاب است.

افزایش بسته بندی انعطاف پذیر به علت قیمت پائین آن نسبت به بسته بندی سخت و سفت (برای مثال کارتن های سفت)، پیشرفت تکنولوژی، مصرف مواد کمتر، و مزایای کاغذ، ورق و فویل هایی است که در این روند استفاده می شوند.

چگونه بسته‌های انعطاف پذیر چاپ می کنند؟

فن آوری های چاپ تجاری اصلی مورد استفاده برای تولید بسته بندی انعطاف پذیر، گراور‌سازی نوردی و فلکسوگرافی هستند. برای یک بررسی مختصر از این فرآیندها باید بگوییم که بر خلاف لیتوگرافی، گراور‌سازی نوردی از صفحات فلزی استفاده نمی کند. در عوض، متن و تصاویر یک صفحه و یا بسته بندی مستقیما با استفاده از لیزر به داخل سیلندر گراور سازی نوردی، ابزار نوک الماسی، یا مواد شیمیایی حکاکی می شوند. هر چقدر حکاکی های روی سیلندر عمیق تر باشند (با تصاویر، مواد جامد، صفحه نمایش، و انواع متشکل از نقاط)، تصاویر پر رنگ تر خواهند بود. همانطور که سیلندر چاپ غلطان می چرخد مرکب سوراخ ها را پر  میکند. سپس یک تیغه مرکب اضافی را پاک می‌کند. سپس سیلندر گراور سازی نوردی غلتان با شبکه‌ی کاغذ تماس پیدا  میکند (یک رول، نه ورق) و مرکب را بر روی بستر می ریزد. حرارت جوهر کاغذ را قبل از وارد شدن واحد رنگ بعدی، خشک می‌کند.

همانطوری که  میبینید این فرایند شامل ریختن مستقیم جوهر بر روی کاغذ است، برخلاف لیتوگرافی چاپ افست (که در آن تصویر از صفحه ی فلزی به بلنکت و بعد به سطح چاپ منتقل  میشود.) همچنین این یک فرآیند حک کردن نقش روی سطح سخت است (برخلاف فرایند روند نقوش برجسته)، چرا که سوراخ مرکب درون سیلندر گراور سازی نوردی به صورت تو رفتگی است.

گراور غلتکی یک انتخاب خوب برای بسته بندی انعطاف پذیر است، زیرا باعث کیفیت استثنایی در چاپ های طولانی می شود (به عنوان مثال  میلیون‌ها تصویر). به علاوه ، امکان چاپ سفارشی روی شبکه هایی از فویل، ورق نازک یا کاغذ را  میدهد. بنا به گفته ی ویکی پدیا «توانایی چاپ بر روی لایه های نازک مانند پلی استر، OPP، نایلون، و PE، که طیف گسترده ای از ضخامت را دارند، معمولا ۱۰ تا ۳۰ میکرومتر است. »

علاوه بر اینکه باید صدها هزار تصویر چاپ کرد تا این فرایند صرفه اقتصادی داشته باشد، نکته منفی این است که متن و تصاویر از نقطه درست شده اند.

چاپ انعطاف پذیر

اصطلاح «چاپ انعطاف پذیر» را به عنوان « نسخه مدرن از دستگاه لترپرس است که می تواند برای چاپ بر روی تقریبا هر نوع بستری، از جمله ورق های پلاستیک و فلزی، سلفون، و کاغذ استفاده شود» تعریف  میشود.

چاپ انعطاف پذیر (فرایند نقوش برجسته در مقابل فرایند روند تصویر حکاکی شده روی مواد سخت در گراور سازی نوردی) از صفحه های پلاستیکی با تایپ و تصویر برجسته استفاده می کند تا روی شبکه های کاغذ، ورق، پلاستیک و غیره چاپ کند. لیزر و یا مواد شیمیایی برای نقش بندی صفحات برجسته استفاده می‌شوند، که در دستگاه چاپ به ترتیب ثبت دقیق نصب شده اند. دستگاه چاپ، مرکب را روی صفحات میریزد، و یک تیغه هر گونه مرکب اضافی را قبل از اینکه صفحات تصویر را بر روی بستر ثبت کنند حذف می کند.

فن ‌آوری‌های دیگر اگر چه روتوگراوور و فلکسوگراف فن آوری های انتخابی برای بسته بندی انعطاف پذیر است، برخی از بسته های چاپ انعطاف پذیر از طریق چاپ صفحه سفارشی (برای تیراژ بالا) یا چاپ دیجیتال (برای تیراژ بسیار کم) انجام میشود.

همانطور که سایر تکنولوژی های تجارتی در حال رشد هستند این تجارت هم رو به رشد است، احتیاج به آگاهی از آنچه بسته بندی انعطاف پذیر، ظاهر آن و نحوه تولید آن است، لازم است.

پنج دلیل برتری بسته بندی انعطاف پذیر

گرایش به بسته بندی انعطاف پذیر به دلایل مختلف از جمله کاهش هزینه تولید، راحتی مصرف کننده و … در مقابل استفاده از بسته بندی های سخت مانند فنجان و بطری در صنعت نوشیدنی در حال افزایش است.

نظرسنجی ها از فعالان صنعت نوشیدنی در جهان نشان می دهد که گرایش به بسته بندی انعطاف پذیر در مقابل بسته بندی های پلاستیکی سخت رو به افزایش است.

بسته بندی پلاستیکی سخت شامل فنجان ها، بطری ها، قوطی ها و موادی از این دست است اما بسته بندی انعطاف پذیر از کاغذ، پلاستیک نرم آلومینیوم با هر ترکیبی از این مواد تهیه می شود، که قابل انعطاف است.

در نظرسنجی های انجام شده دست کم ۵ دلیل برای گرایش به بسته بندی انعطاف پذیر ذکر شده است؛

  • ۴۹ درصد فعالان صنعت نوشیدنی می گویند به دلیل کاهش هزینه تولید از بسته بندی انعطاف پذیر استفاده می کنند .
  • ۴۵ درصد گفته اند مشتریان و مصرف کنندگان با بسته بندی انعطاف پذیر راحت تر هستند.
  • ۴۵ درصد گفته اند حمل و نقل بسته بندی انعطاف پذیر راحت تر است.
  • ۳۹ درصد گفته اند این بسته بندی با سبک زندگی مصرف کنندگان هماهنگ تر است.
  • ۳۷ درصد هم گفته اند استفاده از این نوع بسته بندی تاثیر منفی محیط را بر کسب و کار آنها کاهش می دهد.

دریک تقسیم بندی کلی ساختارهای مختلف بسته بندی ها را می توان به دو بخش انعطاف پذیر یا نرم و غیر انعطاف پذیر یا سخت، تقسیم کرد. برای هر بسته با توجه به اهداف تولید و نیاز و نظر خریداران، عوامل فروش و توزیع و در نظر گرفتن مسائل فنی و زیبایی شناسانه، باید ساختاری را از میان زیر مجموعه های این دو گروه برگزید.

بسته بندی انعطاف پذیر جدید

بسته بندی های انعطاف پذیر یا نرم سهم بزرگی از صنایع بسته بندی، به ویژه در بخش مواد غذایی را به خود اختصاص داده اند و به دلیل مزایایی چون سادگی، مقبولیت و برقراری ارتباط با مصرف کنندگان، ارزانی و زیبایی نسبی، روز به روز بیشتر مورد توجه قرار می گیرند.

بخش مهمی از بسته بندی های انعطاف پذیر، بسته های چند لایه هستند که تولید آن ها در چند دهه ی گذشته، رشد چشمگیری داشته است. هرچند بسته های غیر قابل انعطافی با ساختار چند لایه موجود است، اما در بخش بسته بندی های انعطاف پذیر، این بسته ها بسیار متنوع و کارآمد بوده اند.

زمانی که دو یا چند لایه از مواد مختلف به هم چسبانده یا لمینیت می شود. نه تنها ضخامت آن افزایش یافته و خصوصیات هر لایه در بسته ی نهایی وجود دارد، بلکه ویژگی های تازه ای نیز پدید می آید که در هر لایه به تنهایی موجود نبود. انواع، پاکت ها، کیسه ها، جعبه ها و قوطی های چندلایه با مصارف و کاربردهای گوناگون در صنعت بسته بندی به ویژه در صنایع غذایی جولان می دهند.

یکی از انواع بسته بندی های چند لایه، پاکت ها یا کیسه های ایستاده پاچ هستند که اغلب برای نوشیدنی های غیر گازدار نظیر انواع آب میوه به کار می روند.

کیسه های آسپتیک یا استریل شده را به عنوان نوعی دیگر از بسته های انعطاف پذیر در نظر می گیرند. هرچند بعضی از انواع آن حالتی محکم و تا حدی غیر قابل انعطاف دارند، با وجود این می توان محتوی بسته را با دست لمس کرد.

این کیسه ها از چند لایه پلاستیک، کاغذ و فویل آلومینیوم ساخته می شوند و پس از گندزدایی، عموماً از مایعات خوراکی، پر می شوند که آن ها هم قبلاً  استریل شده اند.

بسته های انعطاف پذیر با استفاده از موادی چون انواع کاغذ، انواع فیلم های پلاستیکی و فویل های نازک آلومینیوم، یا ترکیبی از دو یا چند لایه از این مواد، ساخته می شوند.

بسته بندی های انعطاف پذیر را می توان در دو بخش کلی قرار داد، یک گروه شامل انواع لفاف های داخلی و بیرونی؛ و گروه دوم انواع کیسه های پیش ساخته و پاکت ها، که انواع بسته های انعطاف پذیر را به وجود می آورند.

اولین بخش از بسته های انعطاف پذیر، لفاف ها هستند که شامل دو گروه لفاف های داخلی و لفاف های بیرونی می شوند. لفاف های داخلی اغلب یک ورق ساده اند که دور محصولی پیچیده شده و سر و ته آن را به طریقی بسته اند. نظیر بسته بندی آب نبات یا بسته های نان. برخی از این محصولات لفاف پیچی شده ممکن است بعداً درون جعبه ای قرار گیرند. لفاف های خارجی اغلب به دور یک بسته بندی اولیه، مانند یک جعبه، می پیچند تا مانع از تبادل هوا و رطوبت بین محتوی و محیط بیرون شوند. نظیر زرورق روی پاکت سیگار یا جعبه های چای. بیشتر لفاف ها را از انواع سلفون و زرورق های نازک می سازند. هرچند انواع کاغذی و ساخته شده از فویل، یا چند لایه نیز از این ساختار به چشم می خورد.

گروه دوم بسته های انعطاف پذیر، انواع پاکت ها و کیسه ها را شامل می شود که براساس نوع محتوی و ابعاد مورد نظر، از انواع کاغذها، مقواها و مواد پلاستیکی، به شکلهای مختلف ساخته می شوند. پاکت ها و کیسه ها علی رغم گوناگونی و تنوعی که دارند همگی به طریقی از تا کردن و چسباندن یک ورق به وجود می آیند. کیسه ها و پاکت ها برخلاف جعبه ها یا در ندارند یا ساختار آن ها طوری است که در آن ها از چفت و بست خاصی برخوردار نیست.

پاکت ها اغلب برای بسته بندی و ارائه ی اشیا غیر حجیم و تقریباً مسطح به کار می روند. اما برخلاف پاکت ها، کیسه ها قدری حجم دارند.

کیسه ها یا ساک ها یا کیف ها به طور کلی از ساختاری لوله ای برخوردارند که به نحوی یک سمت آن بسته شده و با تا و مغزی هایی شکل ایستاده به خود گرفته اند. کیسه ها اغلب در، یا پوششی برای دهانه ی فوقانی ندارند.

پاکت ها را می توان  برحسب اندازه، شکل، نوع مواد مصرفی، تعداد لایه و موارد دیگر طبقه بندی کرد. معروف ترین انواع پاکت ها عبارتند از: پاکت پرداخت؛ پاکت مونارش یا سلطنتی؛ پاکت تجاری، پاکت بارونی، پاکت دارویی، پاکت سکه ای، و پاکت کاتالوگ در ساختار کیسه های کاغذی، صرف نظر از ابعاد و انواع دسته یا پوشش هایی برای در و دهانه، می توان به چهار شکل رایج اشاره کرد که عبارتند از :

  • ساده یا مسطح
  • مربعی یا چهارگوش
  • خودکار یا کیسه ی خرید
  • سچل یا خورجینی

 از طرفی کیسه ها، ساک ها یا کیف هایی که از انواع مواد پلاستیکی، فیلم ها یا مواد چند لایه ساخته می شوند، ساختارهای دیگری دارند. از پرکاربردترین آن ها می توان کیسه های دارای مغزی و جوش؛ کیسه های مسطح دریچه ای؛ کیسه های دوخته شده در خطوط بیرونی؛ کیسه های کیف بغلی؛ کیسه های به هم پیوسته یا رول فید و چند مورد دیگر را نام برد.

ساک های خرید یا خودکار (SOS) دومین گروه از کیسه های پیش ساخته ی کاغذی هستند. بیشتر کیسه های خرید کاغذی که در فروشگاه ها در اختیار خریداران قرار می دهند یا ساک ها و کیف های مقوایی از ساختار کیسه های کاغذی خودکار یا اتوماتیک تبعیت می کنند.

سومین ساختار کیسه ها، ساکت ها یا کیف های مربعی یا چهارگوش است. این کیسه ها در دو طرف مغزی یا مرغک دارند و لبه های کف آن ها به سمت داخل تاخورده و چسبانده می شود. این کیسه ها علاوه بر نوع کاغذی از انواع فیلم های پلاستیکی هم تولید می شوند.

کیسه ها یا ساک های خرید کاغذی یکی از عرصه های داغ طراحی گرافیک است. علاوه بر ایجاد تشخیص و هویت یکپارچه برای اجناس یک فروشگاه، تلاش برای جلب نظر کسانی که این کیسه ها را می بینند همراه با ایجاد احساس رضایت و لذت از خرید، در کسانی که آن را دریافت می کنند، از اهداف طراحان و سفارش دهندگان این کیسه هاست.

چهارمین گروه از کیسه های پیش ساخته، کیسه های ستچل یا خورجینی با کف شش گوش است که بدنه ای ساده و بدون تو رفتگی و مغزی دارند. این کیسه ها هنگامی که پر باشند صاف و تا حدی به شکل استوانه می ایستند و از زیبایی خاصی برخوردارند، به راحتی باز و بسته می شوند و برای آرد، شکر یا دانه هایی نظیر حبوبات استفاده می شوند.